ރަސްމާލެ "މެގަ-މަޝްރޫޢު": މިއީ ދުބާއީއެއްނޫން އެކަމަކު "ދުބާއީ މޮޑެލް"

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިސާދީ އަދި ޢުމްރާނީ ތާރީޚު މުޅިން އެހެން ހަރުފަތަކަށް ގެންގޮސްދޭނެ އެންމެ ބިޔަ ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް މަޝްރޫޢު ކަމުގައިވާ "މޯލްޑިވްސް ވޯޓާފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ" މަޝްރޫޢުގެ ކޮމާޝަލް ޓާމްސް ހިމެނޭ އެއްބަސްވުމުގައި ދިވެހި ސަރުކާރާއި ޔޫއޭއީގެ މަޝްހޫރު އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏާ ދެމެދު ވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ އުސް ބިނާ ކަމުގައިވާ ދުބާއީގެ ބުރުޖު ޚަލީފާ އާއި ދުބާއީ މޯލް އާއި ދުބާއީ މެރީނާ އަދި ދުބާއީ އޮޕެރާ ފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގެ ބިޔަ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ފަހަތުގައި އޮތް އެމާރު ޕްރޮޕަޓީސް އަދި އީގަލް ހިލްސްގެ ވެރިޔާ މުހައްމަދު އަލްއައްބާރާއެކު ވެވުނު މި ތާރީޚީ އެއްބަސްވުމަކީ ރާއްޖެ މަތީ އާމްދަނީ ލިބޭ ޤައުމަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވޭ މުހިންމު ދަތުރުގެ ފެށުމެވެ.

މަޝްރޫޢުގެ ފެށުމާއި މައިގަނޑު އަމާޒު: އިޤްތިސާދަށް "ދެވަނަ އިންޖީނެއް"

މި މަޝްރޫޢުގެ ޖުމްލަ އިންވެސްޓްމަންޓްގެ އަންދާޒާއަކީ 20 ބިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު (ގާތްގަނޑަކަށް 73.4 ބިލިއަން ދިވެހި ރުފިޔާ) އެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މުޅި ޖީޑީޕީ އަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު، އަދި ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ވެސް ސޮއިކުރެވުނު އެންމެ ބޮޑު އެކްސްޓަރނަލް އިންވެސްޓްމަންޓް މަޝްރޫޢެވެ.

މިނިސްޓަރ އޮފް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ، ހައުސިންގ އެންޑް އަރބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޑރ. ޢަބްދުއްﷲ މުއްޠަލިބު ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިސާދު ހަމައެކަނި "ސަން-ސޭންޑް-ސީ" ފަތުރުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތް އޮތުން ބަދަލުކޮށް، އިޤްތިސާދު ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި "ދެވަނަ އިންޖީނެއް" އިޤްތިސާދަށް އިތުރުކުރަންޖެހެއެވެ.

މި މަޝްރޫޢުގެ މައިގަނޑު އަމާޒަކީ މަތީ ފަންތީގެ ލަގްޒަރީ ސެގްމަންޓުން އިތުރު އެއް މިލިއަން ފަތުރުވެރިން ކޮންމެ އަހަރަކު ރާއްޖެއަށް ގެނައުމެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ސަބަބުން ފަތުރުވެރިކަމާއި ރިއަލް އެސްޓޭޓް ދާއިރާއިން އަހަރަކު ދެ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އާމްދަނީއެއް އިޤްތިސާދަށް ވަންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވިފައި ވެއެވެ.

ހަމަ އެހެންމެ މި މަޝްރޫޢުން ޒުވާނުންނަށާއި ބޭރުގެ މާހިރުންނަށް ޚާއްސަކޮށްގެން އެތައް ހާސް އައު ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތައް އުފެދިގެންދިއުމަކީވެސް މި މަޝްރޫޢުން ޙާސިލްވާނެ އަމާޒެކެވެ.

ބިމުގެ ބޮޑުމިނާއި ޑައުންޓައުން ދުބާއީއާ އޮތް އަޅާ ކިޔުން

މި މަޝްރޫޢު ތަރައްޤީކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ރަސްމާލެ ސަރަޙައްދުން ހިއްކާފައިވާ 500 ހެކްޓަރުގެ ބޮޑު ބިމެއްގައެވެ. ބިމަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަޝްހޫރު އަދި އެންމެ އަގު ބޮޑު އެއް ރިއަލް އެސްޓޭޓް ސަރަޙައްދު ކަމުގައިވާ 'ޑައުންޓައުން ދުބާއީ' އަށްވުރެ 2.5 ގުނަ ބޮޑު ސަރަޙައްދެކެވެ.

އީގަލް ހިލްސްއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ގޮތުގައި އިތުރު ބިން ހިއްކުމުގެ ބަދަލުގައި، މިހާރު ހިއްކާފައިވާ ބިމުގައި ތަރައްޤީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދާނީ ތިމާވެށި ޙިމާޔަތްކުރާ އެންމެ މަތީ މިންގަނޑުތަކާއެކުގައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ފަރުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި އިލެކްޓްރިކް ވޯޓާ ޓެކްސީތަކާއި ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމުތައް ހިމެނެއެވެ.

ދުބާއީގެ މަޝްހޫރު 'އޮފް-ޕްލޭން' މޮޑެލް އާއި އެސްކްރޯ އެކައުންޓްތައް

ދުބާއީގެ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ދާއިރާ މުޅި ދުނިޔެއަށް މަޝްހޫރުވެގެންދިޔަ އެންމެ މުހިންމު ސިއްރަކީ 'އޮފް-ޕްލޭން' ސޭލްސް މޮޑެލްއެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން އެ މޮޑެލް ރާއްޖެއަށް ތައާރަފުވެގެންދާނެއެވެ.

އިމާރާތްކުރުމުގެ ކުރިން ވިއްކުން: އިމާރާތްތަކާއި ވިލާތައް ރޭވި، ކުރެހުންތައް ފައިނަލްވުމާއެކު، އިމާރާތްކޮށް ނިމުމުގެ ކުރިން ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންވެސްޓަރުންނަށް އެ ތަންތަން ގަތުމުގެ ފުރުސަތު ހުޅުވާލެވެއެވެ.

އެސްކްރޯ އެކައުންޓް: އިންވެސްޓަރުންގެ ފައިސާ އާއި މަސްލަޙަތު ފުރިހަމައަށް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި، ވިއްކައިގެން ލިބޭ ކޮންމެ ފައިސާއެއް ޖަމާކުރެވޭނީ ޚާއްސަ 'އެސްކްރޯ އެކައުންޓް' ތަކަށެވެ. މިއީ މަސައްކަތުގެ ކުރިއެރުމަށް ބަލައިގެން ނޫނީ ފައިސާ ދޫނުކުރެވޭ ގޮތަށް ހަދާފައިވާ، އިންވެސްޓަރުންގެ އިތުބާރު ބޮޑުކޮށްދޭ ރައްކާތެރި މާލީ ނިޒާމެކެވެ.

މިއީ ހަމައެކަނި ރިސޯޓެއް ނޫން: ބްލޫޕްރިންޓެއް

މި މަޝްރޫޢަކީ އާދައިގެ ތަނަވަސް ރިސޯޓެއްގެ ގޮތުގައި އެކަނި ބެލެވޭނެ ތަނެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޑައުންޓައުން ދުބާއީ، ދުނިޔޭގެ އެންމެ އަގުބޮޑު އަދި އެންމެ ފުރިހަމަ އެއް "ރިއަލް އެސްޓޭޓް މާކެޓް" އަށް ބަދަލުކޮށްލި ހަމަ އެ "ބްލޫޕްރިންޓް" ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަޒީރާ ރަށެއްގައި ތަންފީޒުކުރުމެވެ.

މި މަޝްރޫޢުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިންމު ބައިތަކުގެ ތެރޭގައި:

1. ޒަމާނީ މެރީނާ: ދުނިޔޭގެ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ސުޕަރ-ޔޮޓްތަކަށް ޚިދުމަތްދެވޭނެ ފުރިހަމަ މެރީނާއެއް.
2. ލަގްޒަރީ ރެސިޑެންސްތަކާއި ވިލާތައް: މޫދު މަތީގައި އާއި ވޯޓާފްރަންޓްގައި ތަރައްޤީކުރެވޭ އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ އަމިއްލަ ގޭގެއާއި އެޕާޓްމަންޓްތައް.
3. ވިޔަފާރިއާއި އުފާފާޅުކުރުން: ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ބްރޭންޑްތަކުގެ މޯލްތަކާއި ރެސްޓޯރެންޓްތަކާއި އަދި ކަލްޗަރަލް ސެންޓަރުތައް.
4. ޢާންމު ގެދޮރުވެރިކަން: ސަރުކާރާއެކު ވެވުނު ވިސްނުމުގެ ދަށުން، މި މަޝްރޫޢުގެ ބޭރުން ހުޅުމާލޭގައި 5,000 ހައުސިންގ ޔުނިޓް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ވެސް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.

ދިވެހި ދައުލަތަށް ލިބޭ މާލީ މަންފާ

މި މަޝްރޫޢަކީ ދިވެހި ދައުލަތުން އެއްވެސް ލޯނެއް ނަގަންނުޖެހޭ، އަދި ސޮވްރިން ގްރެންޓީއެއް ދޭންނުޖެހޭ ގޮތަށް ސީދާ ފޮރިން ޑައިރެކްޓް އިންވެސްޓްމަންޓެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށްދާ މަޝްރޫޢެކެވެ. ދައުލަތަށް ލިބޭނެ މާލީ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި، މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން ހިނގާ ކޮންމެ ވިޔަފާރިއަކުންނާއި، ހޮޓާ/ވިލާ ކުއްޔަށްދިނުމުން ލިބޭ ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ އާއި މާސްޓަރ ޑިވެލޮޕަރގެ އާމްދަނީން ދައުލަތަށް ލިބޭ 10 އިންސައްތައިގެ ރެވެނިއު ޝެއާ އަދި ކޮންމެ ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިއްކުމަކުން ދައުލަތަށް ލިބޭ 4 އިންސައްތައިގެ ފީ ހިމެނެއެވެ.

މި މަޝްރޫޢު ވެގެންދާނީ ދިވެހިރާއްޖެ 2040 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށްދާއިރު ތަރައްޤީވެފައިވާ، މަތީ އާމްދަނީ ލިބޭ ޤައުމަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތުގެ އެންމެ މުހިންމު ތަނބަށެވެ.

މަޝްރޫޢު ނިންމުމުގެ މުއްދަތާއި ސްޕީޑް

އީގަލް ހިލްސްގެ ވެރިޔާ މުޙައްމަދު އަލީ އަލްއައްބާރު އަމިއްލަފުޅަށް ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، މި ފެންވަރުގެ ބިޔަ މެގަ-މަޝްރޫޢުތައް ނިންމުމަށް އާންމުކޮށް 10 އަހަރާއި 15 އަހަރާ ދެމެދުގެ މުއްދަތެއް ނަގައެވެ. ނަމަވެސް، ދުބާއީގައި ކަންކަން ހަލުވިކަމާއެކު ނިންމާ އުސޫލުން، މާކެޓްގެ ޑިމާންޑް ވަރުގަދަކޮށް އޮތްނަމަ، މި މަޝްރޫޢުގެ ބިލްޑް-އައުޓް މުޅިން ނިންމާލުމަށް އަމާޒުހިފާފައިވަނީ ފަސް އަހަރާއި ހަ އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައެވެ.

އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ ކަންބޮޑުވުންތައް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ހިންގޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޢުމްރާނީ އަދި ރިއަލް އެސްޓޭޓް މަޝްރޫޢު ކަމުގައިވާ، އަބޫދާބީގެ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏާ ހަވާލުކޮށްގެން ރަސްމާލޭގައި ކުރިއަށްގެންދާ 20 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ މެގަ-މަޝްރޫޢާ ގުޅޭގޮތުން ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ވަރަށް ބޮޑެތި ބަހުސް އަންނަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. މި މަޝްރޫޢުއާ ގުޅޭގޮތުން އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ފާޅުކުރަމުންދާ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި، ސަރުކާރާއި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ދެއްވަމުންދާ ރައްދުތަކަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ހޫނުވެފައިވާ އެއް މައުޟޫވެސް މެއެވެ.

އީގަލް ހިލްސް މަޝްރޫޢާ މެދު އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވެސް އޮތީ އެއް ޚިޔާލެއް ނޫނެވެ. މިކަމުގައި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ އެތެރޭގައި ވެސް ބޮޑެތި ޚިޔާލު ތަފާތުވުންތަކެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. މިގޮތުން ކުރީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު ވަނީ ރަސްމާލޭގެ އީގަލް ހިލްސް މަޝްރޫޢާ ދެކޮޅަށް އެމްޑީޕީން ނުވަތަ އެޕާޓީގެ މެންބަރުން މަސައްކަތްކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި ބޭރުގެ މަޝްހޫރު އިންވެސްޓަރުންނާއި ރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީގެ ބައިވެރިންނަށް އިންޒާރުތަކާއި ދުއްތުރާތައް ކުރުމަކީ ޤައުމުގެ މާލީ އަދި އިޤްތިސާދީ މަސްލަޙަތަށް އޮތް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.

އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ދައްކަމުންދާ ވާހަކަތަކަށް ރައްދުދެއްވަމުން ސަރުކާރުން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ މި މަޝްރޫޢަކީ ރާއްޖޭގެ މުސްތަޤުބަލަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ، ޤައުމީ ތަރައްޤީގެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށެވެ. ސަރުކާރުން ފާހަގަކުރާގޮތުގައި، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިސާދު އެކަނި ފަތުރުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވެފައި އޮތް އޮތުން ނައްތައިލައި، ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ގެނައުމަށްޓަކައި މިފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫޢުތައް ބޭނުންވެއެވެ.

"މޯލްޑިވްސް ވޯޓާ ފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ" މަޝްރޫއު އާއި ޒަޔަނިޒަމްއާ ގުޅުވައި ދައްކަމުންދާ ވާހަކަތަކަށް ރައްދުދެއްވަމުން ސަރުކާރުން ވިދާޅުވީ، އިސްރާއީލުގެ ރައްޔިތުންނަށް ނުވަތަ އިސްރާއީލާ ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކަށް މި މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް ބިމެއް ނުވަތަ މިލްކުވެރިކަމެއް ނުލިބޭނެ ގޮތަށް ޤާނޫނީ އަދި އިދާރީ ހުރިހާ ހުރަސްތަކެއް މުޠާލިއާކޮށްފައި ވާނެކަމަށެވެ.

ސަރުކާރުން ވިދާޅުވީ މި އެއްބަސްވުމުގެ ކަންކަން ރައްޔިތުންނަށް ހާމަކޮށްދެމުންދާނެ ކަމަށާއި، މިފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގެ އިންވެސްޓަރުން ރާއްޖެއަށް ގެނައުމަކީ ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް ލިބޭ ރަން ފުރުސަތެއް ކަމުގައެވެ. އަދި މި މަޝްރޫޢާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދިފައިވާ ސިޔާސީ ބަހުސްތަކަކީ ޤައުމުގެ މާލީ އަދި އިޤްތިސާދީ މުސްތަޤުބަލާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ.