ދިވެހި ތާރީޚު ދުށް އާދަޔާޚިލާފު ޝަޚްސިއްޔަތު، ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ޒަމާނުގައި އާންމު ރައްޔިތެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައި، އަމިއްލަ ހިންމަތާއި މިންނަތުން ގައުމުގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖަ ހާސިލުކުރެއްވި އެންމެ އާދަޔާޚިލާފު އެއް ގައުމީ ޝަޚްސިއްޔަތު ކަމުގައިވާ ޞާޙިބުއްސަޢާދަތު ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދިލް އަޒުހަރީ އަވަހާރަވިތާ މިއަހަރަށް 65 އަހަރު ފުރިއްޖެއެވެ.

ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ކެލައަށް އުފަން، މުރަނަ އުނބުށޭމުގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވި އިބްރާހީމް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 15 އޮކްޓޫބަރު 1897 ގައެވެ. އާންމު ދަރަޖައިގެ ރައްޔިތެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވުމަށްފަހު، މިސްރުގެ މަޝްހޫރު ޖާމިޢަތުލް އަޒްހަރުން އިލްމު ހާސިލުކުރައްވައިގެން ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމާއެކު އެމަނިކުފާނު ވެވަޑައިގަތީ "ލައްބަދުރުވާ" ފަދަ އިލްމުވެރި ދަންނަބޭކަލަކަށެވެ. އެއަށްފަހު، 1960ގެ އަހަރުތަކުގައި ވަޒީރުންނަށްވުރެވެސް މަތީ ދަރަޖައެއް ކަމުގައިވާ "އަމީރުންގެ" ދަރަޖަ ހާސިލުކުރައްވައި، ދައުލަތުގެ ވަލީ ކޮމެޓީގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވައި، ގާނޫނު ތަސްދީގުކުރެއްވުމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިވަޑައިގެންނެވި "އާދެވަޑައިގަންނަވާ" ބޭފުޅެއްގެ ދަރަޖައަށް އެމަނިކުފާނު އުފުލިގެންދިޔައެވެ.

ޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީއަކީ ރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ އަދި ދުސްތޫރީ ހަޔާތުގައި ވަރަށް އިސްaދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެގޮތުން، ދައުލަތުގެ ފުރަތަމަ މަދުރަސާ، މަދުރަސަތުއްސަނިއްޔާގެ އައްވަލުލް އުސްތާޛު ކަމާއި، ފުރަތަމަ ދުސްތޫރީ ސަރުކާރުގެ ބަންޑާރަނައިބުކަމާއި، ފަނޑިޔާރުގޭގެ ނައިބުކަން އެމަނިކުފާނު ކުރެއްވިއެވެ. އިސްލާހަށް މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވުމުގެ ސަބަބުން 1933 ގެ "މޮޓަރުބޯޓު ގަޑުބަޑު"ގައި ސިލޯނަށް އަރުވާލެވުނު ނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގައި އެމަނިކުފާނު ވަނީ ގައުމަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކަކާއި އިލްމީ ލިޔުންތަކެއް ދޫކުރައްވާފައެވެ.

މީގެއިތުރުން، އެމަނިކުފާނަކީ ރާއްޖޭގެ ނަންކިޔުމުގެ ޒަމާންވީ ސަގާފަތް ބަދަލުކޮށްލެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މިސްރުން ކިޔަވާވިދާޅުވެގެން ވަޑައިގެންނެވި އިރު ނަންފުޅުގެ ފަހަތަށް "ރުޝްދީ" އިތުރުކުރެއްވުމުން، މާލޭގެ އިއްޒަތްތެރިން އެކަމަށް ޝައުގުވެރިވެ، ބޭފުޅުންގެ ނަންފުޅުތަކަށް ދެވަނަ ނަމެއް (މިސާލަކަށް: މުޙައްމަދު އަމީން، މުޙައްމަދު ފަރީދު) އިތުރުކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. މި އާދަ ފަހުން އާންމުވެ، މުޅި ރާއްޖޭގެ އެންމެހައި ރައްޔިތުން ދެނަން ކިޔުމުގެ ސަގާފަތަކަށް ބަދަލުވެގެންދިޔައެވެ.

އުމުރުފުޅުން 64 އަހަރުފުޅުގައި، ވަޒީރުލްއައުޤާފްގެ މަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް، 29 އޮކްޓޫބަރު 1961 ގައި ޝައިޚް އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން ވުޒާރަތުލްއައުޤާފް ވަނީ އުވާލެވިފައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ޖަނާޒާގައި ކީރިތި މަހާރަދުންނާއި ބޮޑުވަޒީރު ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއިރު، މިއީ އާންމު ރައްޔިތަކު ގައުމީ ޚިދުމަތާއި އިލްމުގެ ޒަރީއާއިން ހޯއްދެވި އެންމެ މަތިވެރި އިހުތިރާމާއި ޝަރަފުގެ ފުރިހަމަ މިސާލެކެވެ.